Ignace DUKUZIMANA Ikinyamakuru cy’ingabo za Leta y’u Bushinwa, PLA Daily, giherutse gutangaza impungenge zikomeye ku ikoreshwa rya robo zifite ishusho y’umuntu mu bikorwa bya gisirikare. Muri iyi nyandiko, abasirikare n’abahanga mu ikoranabuhanga basabye ko hakorwa ubushakashatsi bwimbitse kandi bwihuse, hagamijwe gusobanukirwa imitekerereze n’ingaruka z’imikoreshereze y’izi mashini zifite ubushobozi bwo kwica nk’abantu ariko zitagira ubwenge cyangwa imbabazi.
❗ Impamvu Gukoresha Izi Robo Bishobora Guteza Akaga gakomeye
- Kwica abantu batagambiriwe
Izi robo, zifashisha ubwenge bw’ubukorano (Artificial Intelligence – AI), zishobora gukora amakosa mu kumenya aho umwanzi ari n’aho abasivile bari. Ibyo bituma zishobora kurasa cyangwa gutera ibisasu ahari abantu b’inzirakarengane, nko mu mavuriro, amashuri, cyangwa mu masoko.
🔴 Urugero: Mu 2020, muri Libya, raporo y’Umuryango w’Abibumbye yagaragaje ko drone yitwa Kargu-2, yakozwe n’ikigo cyo muri Turikiya, yagabye igitero ku barwanyi batari bafite amabwiriza y’uko bagomba guterwa, bishobora kuba byarateje impfu z’abataragombaga kwicwa. Ibi byabaye ari ubwambere robot ifashe icyemezo cyo kwica nta musirikare wayitegetse ako kanya.
- Kubura ubushobozi bwo gutandukanya icyiza n’ikibi
Robo ntiyumva amarangamutima, nta mateka, nta rusobe rw’imibanire y’abantu iziho. Robo ifite ubwenge bw’ubukorano ntabwo isobanukirwa icyaha, imbabazi cyangwa ubwitonzi biba bikenewe mu gihe cy’intambara.
🔴 Urugero: Muri Siriya na Yemen, drone nyinshi zagiye zigaba ibitero zishingiye ku makuru y’amafoto, ariko nyuma bikaza kugaragara ko zari zaribeshye, zigatsemba abasivile.
- Guhungabanya Amategeko Mpuzamahanga y’Intambara
Mu nyandiko ya PLA Daily, hagaragajwe ko izi robo zica ku mugaragaro Amategeko atatu ya robo yashyizweho n’umwanditsi Isaac Asimov:
- Robo ntigomba kugira icyo itwara umuntu.
- Igomba kumvira amategeko y’umuntu – ariko hatabayeho kurengera ubuzima bw’uwo muntu.
- Igomba kwirinda kwangirika, hatabangamiwe andi mategeko abiri.
Ibi byose bishyirwa ku ruhande n’abakora robo z’intambara bashyiraho intego imwe gusa: kurimbura uwo zitekereza ko ari umwanzi.
- Guhindura Intambara igikoresho cy’abatari ku rugamba
Mu gihe intambara isanzwe isaba kwiyemeza n’ibitambo, ikoreshwa rya robo zitagira amaraso rishobora gutuma abayobozi bafata icyemezo cyo gutangiza intambara batiriwe batekereza kabiri, kuko nta muturage wabo ugiye ku rugamba. Ibi bishobora gutuma habaho intambara z’urudaca, zivuka buri munsi, zishingiye ku makosa ya politiki cyangwa ubucuruzi.
⚠️ Imbogamizi Zishingiye ku Bumenyi n’Ikoranabuhanga
Gukoresha robo zifite ishusho y’umuntu mu ntambara bihura n’imbogamizi zikomeye zirimo igiciro kiri hejuru cyane nk’uko u Bushinwa bwabyivugiye, ubushobozi buke bwo kwirinda kuko zishobora kwinjirwamo n’abagizi ba nabi bakazihindura intwaro z’ubwicanyi, ndetse n’ihurizo rikomeye ry’amategeko rigaruka ku bibazo nk’iyo robo yishe umuntu, hakibazwa uwayikoze, uwayitegetse cyangwa uwayikoresheje.
Abanditsi b’iyi nyandiko bavuze ko n’ubwo izi mashini zifite ubushobozi bwo kwihuta, gukora ibintu by’ingufu, no kurwana igihe kirekire, zigomba gukoreshwa nk’abungiriza abandi bantu, aho kuba abasimbura b’abasirikare. Basabye ko habaho amategeko mpuzamahanga agenga imikoreshereze yazo, kandi hakajyaho ikigo mpuzamahanga gishinzwe kugenzura ibikorerwa muri uru rwego.
Robo z’intambara zishobora kuba intwaro ikomeye ku banyapolitiki n’ingabo, ariko ku baturage basivile no ku nyokomuntu muri rusange, ni igisasu cy’amategeko, uburenganzira bwa muntu n’imbabazi cyategereje guturika.
U Bushinwa, kimwe n’abandi bashakashatsi ku isi, buraburira isi kutirara. Iyo robo ifashe icyemezo cyo kwica, nta marangamutima igira, nta mbabazi, nta gukosora. Ni “umusirikare utagira umutima,” ugendera ku kode ya mudasobwa n’amakuru ashobora kuba yibeshye.
