Ignace DUKUZIMANA Urwego rw’Igihugu rw’Ubugenzacyaha (RIB) rwatangaje ko rwataye muri yombi abaturage batanu bakekwaho kugira uruhare mu cyaha cyo gusambanya umwana w’imyaka 15 ndetse no kuzimanganya ibimenyetso bifitanye isano n’icyo cyaha gikomeye. Ibi byabereye mu Karere ka Karongi, mu Murenge wa Gitesi, Akagari ka Munanira, Umudugudu wa Gahigiro, aho abakekwa bose batawe muri yombi kuva ku itariki ya 5 Nyakanga 2025.
RIB iratangaza ko hatangiye iperereza kugira ngo hamenyekane ukuri ku byabaye, uruhare rwa buri wese n’imiterere y’icyaha cyakozwe, by’umwihariko hakibandwa ku byemezo bifatika ku cyaha cyo gusambanya umwana no kugerageza guhisha ibimenyetso bishobora gufasha ubutabera.
Amategeko y’u Rwanda abinyujije mu ngingo ya 133 y’Itegeko No 68/2018 ryo kuwa 30/08/2018 ryerekeye ibyaha n’ibihano muri rusange, avuga ko:
“Umuntu wese usambanya umwana ahanishwa igifungo kitari munsi y’imyaka 20 ariko kitarenze imyaka 25. Iyo habayeho kwangiza bikabije umubiri cyangwa umutwe w’uwo mwana, igihano gishobora kugera ku myaka 30.”
Mu gihe umukobwa yasambanijwe afite imyaka 15, ni umwana ukurikije amategeko, bityo uwabigizemo uruhare wese, naramuka ahamwe n’icyaha, ashobora guhanishwa igifungo kuva ku myaka 20 kugeza kuri 30.
Bamwe muri aba bantu bakekwaho guhisha cyangwa gusibanganya ibimenyetso byafasha ubutabera mu rukiko. Ibi nabyo ni icyaha cyihariye gihanwa n’amategeko.
Ingingo ya 276 y’iri tegeko ivuga ko:
“Umuntu wese uzimanganya, uhanagura cyangwa wangiza ibimenyetso by’icyaha agamije gukingira runaka cyangwa guhisha icyaha, ahanishwa igifungo kuva ku myaka 5 kugeza kuri 7 n’ihazabu y’amafaranga y’u Rwanda atari munsi ya miliyoni imwe (1,000,000 FRW) ariko atarenze miliyoni eshatu (3,000,000 FRW).”
Bivuze ko abakekwa nibaramuka bahamwe n’iki cyaha, bashobora guhanishwa igifungo kitarenze imyaka 7, byiyongeraho amande hagati ya miliyoni 1 na 3.
RIB yasabye abaturage bose kugira uruhare mu gukumira no gutanga amakuru ku gihe ku byaha byo gusambanya abana, cyane ko bihungabanya ubuzima bwabo ku mubiri no ku mutima. By’umwihariko, RIB yibukije ko:
“Kwihisha cyangwa guceceka ku cyaha nk’iki ni ukugira uruhare mu kugikora. Umutekano w’abana n’uburenganzira bwabo ni inshingano ya buri wese.”
